Η φιλαναγνωσία , η αγάπη δηλαδή για το βιβλίο

Η φιλαναγνωσία , η αγάπη δηλαδή για το βιβλίο, έχει αποδειχθεί ότι βοηθά σε όλες τις πτυχές της ανάπτυξης του παιδιού. Ας δούμε περιληπτικά κάποια από τα βασικά οφέλη της :

Κατ'αρχάς, η ανάγνωση βιβλίων βοηθά στην ανάπτυξη μίας πιο κοντινής σχέσης του γονέα με το παιδί. Για να γίνει αυτό σαφές, ας αναλογιστούμε μία εικόνα : ο γονέας και το παιδί είναι μαζί, αγκαλιασμένοι πάνω από ένα βιβλίο, ακούν τις ίδιες λέξεις, βιώνουν αντίστοιχα συναισθήματα , μοιράζονται τις ίδιες εμπειρίες, δημιουργούν με τη φαντασία τους αντίστοιχες εικόνες. Επιπλέον, όπως έχει αποδειχθεί ερευνητικά,οι μαθητές που είχαν εκτεθεί σε ανάγνωση από τη βρεφική και προσχολική ηλικία είναι περισσότερο πιθανό να αποδώσουν ικανοποιητικά σε όλες τις πτυχές της επίσημης δημοσιας εκπαίδευσης. Σχετικά με το γλωσσικό επίπεδο, μέσα από τη λογοτεχνία εμπλουτίζεται το λεξιλόγιο και βελτιώνονται οι λεκτικές δεξιότητες, ικανότητες που το παιδί θα αξιοποιήσει τόσο στον προφορικό λόγο, όσο και στην παραγωγή γραπτού λόγου. Επίσης, η ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων ή παραμυθιών ενισχύουν τη μνημονική ικανότητα, καθώς ο αναγνώστης πρέπει να παρακολουθεί την πλοκή και τους χαρακτήρες, όπως και να ανακαλεί προηγούμενες εμπειρίες τους, ώστε να είναι σε θέση τις συνδέει με τις επόμενες. Παράλληλα, σε όλη αυτή τη διαδικασία αυξάνεται ο χρόνος της συγκέντρωσης προσοχής. Μέσα από την ανάγνωση βιβλίων, ενισχύονται οι Δεξιότητες της λογικής σκέψης : η λογοτεχνία βοηθά δηλαδή στην εξαγωγή συμπερασμάτων και στην αναγνώριση αιτίας - αποτελέσματος. Ουσιαστικά, κάθε βιβλίο περιλαμβάνει διαφορετικά κοινωνικά σενάρια. Μέσα από την παρατήρηση και ταύτιση με τους χαρακτήρες ηρώων, ο αναγνώστης παρακολουθεί τα αποτελέσματα των πράξεών τους, προβλέπει τις συνέπειες των επιλογών τους, εξάγει συμπεράσματα για τη συμμετοχή τους στην έκβαση της ζωής τους και κατ' επέκταση τους χρησιμοποιεί ως ένα μοντέλο προς μίμηση ή προς αποφυγή.

Από τις πλέον σημαντικές επιδράσεις της λογοτεχνίας είναι ότι βελτιώνει τις επικοινωνιακές δεξιότητες : Το παιδί, ως παρατηρητής, έχει την ευκαιρία να μπαίνει στη θέση όλων των προσώπων της ιστορίας, να προβλέπει τι θα τους συμβεί, να συμφωνεί ή να διαφωνεί με τις επιλογές τους, να χαίρεται με τις χαρές και να λυπάται με τις λύπες τους, να αισθάνεται δικαίωση ή αδικία. 'Έχει την ευκαιρία να παρακολουθεί πρότυπα συμπεριφοράς σε διαφορετικές περιστάσεις, γεγονός που βελτιώνει την κοινωνική επίγνωση, αυξάνει την κοινωνική κατανόηση και ενισχύει την ενσυναίσθηση.

Ορισμένα παραμύθια και βιβλία, μέσα από τη διαχείριση συγκεκριμένων θεμάτων , όπως για παράδειγμα το διαζύγιο, το πένθος, η διαχείριση συναισθημάτων, η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, διευκολύνουν την προσαρμογή του παιδιού και εφήβου σε στρεσσογόνα γεγονότα ή σε νέες φάσεις ζωής. Μία ακόμα σημαντική πτυχή της λογοτεχνίας είναι η ψυχαγωγία : είναι προφανώς μία πιο ποιοτική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, σε σχέση με τα ηλεκτρονικά μέσα , όμως μπορεί να είναι αντιστοιχα διασκεδαστική και παράλληλα βοηθά στην πνευματική εγρήγορση και στην ανάπτυξη της φαντασίας.

Πλησιάζοντας προς το τέλος, θα αναφέρουμε ίσως την πιο σημαντική πτυχή της λογοτεχνίας , η οποία αποτελεί πιθανώς τον πιο πολύτιμο γονεικό ρόλο : τη διαμόρφωση αξιών. Μέσα από τη λογοτεχνία, ο αναγνώστης έρχεται αντιμέτωπος με ένα νόημα ζωής και με πληθώρα αξιών: φιλία, αγάπη, ειλικρίνεια, αφοσίωση, δικαιοσύνη, εντιμότητα, επικράτηση του καλού, αγωνιστικότητα, ανθρωπισμός, δημοκρατία, ελευθερία. Οι ήρωες των αγαπημένων μας βιβλίων αποτελούν έμπνευση για τον αναγνώστη και πρότυπα ζωής. Η λογοτεχνία συνήθως υπερασπίζεται και προάγει αξίες και με τον τρόπο αυτό συντελεί στην ηθική διαπαιδαγώγηση των παιδιών και εφήβων και λειτουργεί ως αρωγός στο σημαντικό αυτό έργο της οικογένειας.

Και ας μην ξεχνάμε. Όλα τα οφέλη της φιλαναγνωσίας δεν αφορούν μόνο στα παιδιά και στους εφήβους μας, αλλά και σ' εμάς τους ίδιους! Ο πιο πειστικός τρόπος να εμπνεύσουμε τα παιδιά μας να διαβάζουν λογοτεχνικά κείμενα είναι να βλέπουν εμάς να ταξιδεύουμε μέσα από ένα βιβλίο...


Σωτηρία Κεχρή
Ψυχολόγος – Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Διευθύντρια ‘Λόγος & Γραφή’

Σκέψεις για τις Πανελλαδικές Εξετάσει και τους υποψηφίους

Σε λίγες ημέρες έχουμε την έναρξη των Πανελλαδικών Εξετάσεων της Γ΄ Λυκείου, κατά τις οποίες οι μαθητές, όπως κάθε σχολική χρονιά, καλούνται να διαγωνισθούν για μία θέση στα Ανώτατα και Ανώτερα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας. Πρόκειται για νέους γεμάτους όνειρα που σήμερα βρίσκονται μετέωροι σε όλα τα επίπεδα και οι οποίοι, σε πολλές περιπτώσεις, έχουν επωμιστεί και τα ανεκπλήρωτα όνειρα των γονέων τους.   

Αδιαμφισβήτητα, η σχολική χρονιά της Γ΄ Λυκείου είναι μία ψυχοφθόρα περίοδος, κατά την οποία οι μαθητές κάνουν την τελική προσπάθεια για τις εξετάσεις, έχουν ελάχιστο προσωπικό χρόνο, συχνά πολλή πίεση από την οικογένεια και τους καθηγητές και καλούνται να συγκεντρώνουν  τις δυνάμεις τους στη μελέτη και στο στόχο τους. Ουσαστικά, το σύστημα αξιολογεί μέσα σε λίγες ώρες την προσπάθεια τουλάχιστον δύο ετών, αν όχι ολόκληρης της σχολικής πορείας. Αυτό επιβαρύνει τους μαθητές με επιπλέον άγχος, καθώς είναι σαν να μη επιτρέπει λάθη ή απρόβλεπτους παράγοντες.  Επιπλέον, οι συνεχείς διαδικασίες αξιολόγησης κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς  τόσο στο σχολείο, όσο και στα φροντιστηριακά μαθήματα -που αποτελούν κοινό μυστικό -βάζουν τους μαθητές σε μία διαρκή διαδικασία ελέγχου, συνθήκη που επιτείνει το άγχος.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι μαθητές της Γ΄Λυκείου είναι νέοι που διανύουν το μεταβατικό στάδιο από την εφηβεία στην ενηλικίωση. Όπως αναφέρει ο Winnicott, ‘’εφηβεία είναι η περίοδος ανακάλυψης του εαυτού. Το πρόβλημα είναι πώς να είσαι έφηβος στην περίοδο της εφηβείας’’. Όπως κάθε μεταβατικό στάδιο, η εφηβεία διέπεται από μεταβολές: μεταβολές στη σωματική ανάπτυξη, ορμονολογικές μεταβολές και απορρέουσες ψυχολογικές μεταβολές. Μέσα σε αυτό τον προσωπικό αγώνα κάθε εφήβου προστίθεται το άγχος να επιλέξει το επάγγελμα που θα τον ακολουθεί στην υπόλοιπη ζωή του  και να διεκδικήσει μία θέση γι΄αυτό μέσω των εξετάσεων. 

Οι έφηβοι έχουν ανάγκη από ένα σταθερό σύστημα αξιών. Για να ‘στήσουν’ τα όνειρα, τους στόχους  και τη ζωή τους έχουν ανάγκη από σταθερές βάσεις κι αίσθηση δικαιοσύνης και αποδοχής. Η μυθοποίηση των εξετάσεων, η αγωνία , αν όχι το άγχος των γονέων, οι προσδοκίες τους , που συχνά σχετίζονται με τη δική τους πορεία ζωής, η επένδυση στις  εξετάσεις, σαν να αποτελεί τη δικαίωση όλης της οικογένειας, η ενοχοποίηση των μαθητών για την ελλιπή προσπάθεια που έκαναν ή η υπενθύμιση της οικονομικής -και όχι μόνο- 'θυσίας' των γονέων , η οικονομική κρίση, που περιορίζει πιθανώς τις επιλογές, καθώς και η κινητοποίηση του ευρύτερου οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος είναι παράγοντες που επιτείνουν το άγχος των νέων και τους αποπροσανατολίζουν σε μία κρίσιμη φάση της ζωής τους.

Η συμμετοχή στος Πανελλαδικές εξετάσεις είναι ένας μαραθώνιος,  όπως σχολιάζει και ο Δημήτρης Καραγιάννης. Είναι ένας μακρύς , επίπονος αγώνας, κατά τον οποίο ο υποψήφιος έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και να  αναμετρηθεί μαζί του. Στην πορεία αυτή , θα συναντήσει συμμάχους, εμπόδια, επιτυχίες, αποτυχίες,  επαίνους ,απογοήτευση, υπερηφάνεια, ενοχές. Θα πρέπει, όμως, να σταθεί όρθιος και να δώσει τον καλύτερο εαυτό του στον τελικό αγώνα. Οι αστοχίες, τα λάθη, οι παραλείψεις είναι πιθανές , όπως και στη ζωή. Το σημαντικό , όμως είναι, ο υποψήφιος να σταθεί όρθιος και να συνεχίσει , να μην παραιτηθεί. Να είναι εστιασμένος στο στόχο και στον εαυτό του, να είναι κοντά σε εκείνους που τον στηρίζουν ποιοτικά και να αυτο-ανατροφοδοτείται με θετικές σκέψεις και θετική στάση απέναντι στη ζωή. Έχοντας γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό τους, οι υποψήφιοι κλείνουν έναν κύκλο αποχαιρετώντας το ρόλο του μαθητή και κάνουν ένα νέο άνοιγμα ζωής. Καλή επιτυχία όχι μόνο στις εξετάσεις, αλλά στην πορέια της ζωής τους και στην εκπλήρωση των στόχων τους...




Οικογενειακή θεραπεία

Η Οικογενειακή θεραπεία προσεγγίζει το σύμπτωμα ενός ατόμου μέσα από το πρίσμα της οικογένειας. Σύμφωνα με αυτή, η οικογένεια διέπεται από τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες του συστήματος : α)''αποτελεί ένα σύμπλεγμα αλληλοεπηρεαζόμενων και αλληλοεξαρτημένων ατόμων. β) κάθε αλλαγή σε κάποιο άτομο της οικογένειας επιφέρει αλλαγές σε ολόκληρη την οικογένεια, γ) το οικογενειακό σύστημα δεν είναι απλώς το άθροισμα των μερών του , αλλά μια οργανική ενότητα που διαφέρει ποιοτικά από τα επιμέρους άτομα που την απαρτίζουν''(Bateson, 1972).

Μία βασική ιδιότητα του συστήματος που διέπει τις οικογένειες είναι η ομοιόσταση, σύμφωνα με την οποία το σύστημα έχει την τάση να διατηρεί τη σταθερότητά του είτε είναι λειτουργικό, είτε δυσλειτουργικό , προκειμένου να διατηρήσει την 'ισορροπία' του. Το φαινόμενο αυτό είναι οικείο σε πολλές -αν όχι σε όλες- τις οικογένειες, καθώς είναι πιθανό να συγκρούονται για τον ίδιο λόγο, με τον ίδιο τρόπο για πολλά χρόνια, χωρίς να διαφοροποιούνται, χωρίς να κάνουν αλλαγές, ανεξάρτητα από το πόσο δυσφορούν.

Το σύμπτωμα στην οικογενειακή θεραπεία το εκφράζει το ένα μέλος , ωστόσο, αφορά σε όλο το σύστημα, είναι το 'βότσαλο που έρχεται να ταράξει τα λιμναζοντα νερά'. Ο θεραπευτής θα νοηματοδοτήσει την παρουσία του συμπτώματος που ουσιαστικά αποτελεί έναν 'συναγερμό' που εκφράζει ότι κάτι (όχι όμως κάποιος) φταίει. Είτε πρόκειται για την κατάθλιψη του πατέρα, τις κρίσεις πανικού της μητέρας, το άγχος ,τις φοβίες, την επιθετικότητα ενός παιδιού στο σχολείο, τη νυχτερινή ενούρηση ο οικογενειακός θεραπευτής θα διερευνήσει τα δυναμικά της οικογένειας, τους ρόλους που έχουν ανατεθεί στο κάθε μέλος της, την ποιότητα και τον τρόπο της επικοινωνίας, καθώς και την ποιότητα του συναισθηματικού δεσμού που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στα μέλη της.

Τα παιδιά συχνά αναλαμβάνουν ρόλους που τους έχουν ανατεθεί απο το γονεικό σύστημα, όπως να επιτύχουν στόχους που δεν εκπλήρωσαν οι γονείς τους ως παιδιά (παιδί -εκπρόσωπος), να φροντίσουν και να υπερασπιστούν αδύναμους γονείς (παιδί -υπεργονέας), να ενώσουν αποστασιοποιημένους γονείς τραβώντας δυσλειτουργικά την προσοχη τους (παιδί - παραβάτης), να συμφιλιώσουν γονείς που βρίσκονται σε σύγκρουση (ειρηνοποιός), να διασκεδάσουν θλιμμένους γονείς (διασκεδαστής, ανέμελος), να είναι εξαρτημένα και αδύναμα ώστε να δίνουν νόημα ζωής στους γονείς τους (υπερπροστατευμένο παιδί ) και άλλους ρόλους που δίνουν την ψευδαίσθηση της ευτυχίας.

Να σημειώσουμε, όμως εδώ ότι κανένα παιδί δεν είναι υπεύθυνο και δε μπορεί να ευτυχήσει τους γονείς του, παρά μόνο μέσα από τη δική του επιτυχημένη πορεία στη ζωή, μέσα από τη δική του χαρά και πρόοδο. Αυτό που μπορεί, όμως, κάποιος να επιτύχει είναι ,ως ενήλικας πλέον, να ευτυχήσει το/τη σύζυγό του και μέσα από αυτό είναι πιο πιθανό να προκύψουν πιο ευτυχισμένα παιδιά...


Σωτηρία Κεχρή
Ψυχολόγος – Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Διευθύντρια ‘Λόγος & Γραφή’

Μελέτη: η καθημερινή μάχη για πολλούς μαθητές

Η περίοδος των Χριστουγέννων είναι από τις πλέον πολυαναμενόμενες τόσο για μικρούς, όσο και για μεγάλους. Πριν τον Άγιο Βασίλη, ωστόσο, το κατώφλι των οικογενειών με παιδιά σχολικής ηλικίας χτυπούν οι βαθμοί ή η αξιολόγηση του πρώτου σχολικού τριμήνου. Αυτό συνεπάγεται για πολλές οικογένειες χαρά, ικανοποίηση και αναγνώριση, για άλλες ματαίωση, απογοήτευση, πικρία και για άλλες αφορμή για συγκρούσεις, τιμωρίες και απόρριψη.

Πρωταγωνιστές, όμως, είναι τα παιδιά, οι μαθητές ανεξαρτήτως σχολικής βαθμίδας, οι οποίοι δίνουν τον αγώνα τους στην προσπάθειά τους να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις που τους παρουσιάζονται, με γνώμονα την 'πρόοδό' τους , με πραγματικό όμως αποτέλεσμα πολλές φορές το βομβαρδισμό τους με πληροφορίες , με συνεχείς αξιολογήσεις , με πολλές δραστηριότητες και με τελικό θύμα τον ελάχιστο πλέον ελεύθερο χρόνο τους.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έρχονται να λειτουργήσουν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες -και όχι μόνο. Όταν μια οικογένεια απευθύνεται στον ειδικό, με αίτημα σχολική αποτυχία, δυσκολίες μάθησης, συγκέντρωσης και γενικά επίδοση δυσανάλογη με την προσπάθεια και τις προσδοκίες, στις περισσότερες περιπτώσεις παρουσιάζει ένα συγκεκριμένο προφίλ μελέτης : η μελέτη γίνεται στο σπίτι και ο ένας ή οι δύο γονείς είναι 'αναγκασμένοι΄ να δαπανούν πολλές ώρες μαζί με το παιδί, προκειμένου να διεκπεραιώσει τις εργασίες και να προετοιμαστεί 'κατάλληλα' για τις σχολικές υποχρεώσεις. Όπως είναι λογικό, οι ώρες αυτές δεν είναι όλες 'ειρηνικές', καθώς ο χρόνος είναι σίγουρα πιεστικός, το παιδί δε συνεργάζεται πάντα καλά είτε λόγω των δυσκολιών του -που συχνά αποδίδονται σε δυσλειτουργική ή αντιδραστική συμπεριφορά- είτε λόγω της κόπωσης ή της σχέσης με το γονέα.

Ας αναρωτηθούμε , όμως, είναι αυτό το σημαντικό; Κατ' αρχάς, στις περισσότερες περιπτώσεις όσες ώρες και αν δαπανηθούν, δεν αξασφαλίζουν το πολυπόθητο αποτέλεσμα. Κατά συνέπεια, το παιδί καταγράφει ότι έχει αποτύχει και πολύ συχνά η ματαίωση που βιώνει είναι λιγότερο οδυνηρή από το ότι πρέπει να ανακοινώσει το βαθμό στους γεμάτους αγωνία (ή προσδοκίες) γονείς του. Ακόμα όμως και στις περιπτώσεις που η επίδοση είναι επαρκής, σε ποιον τελικά αποδίδεται; Κοινή η προσπάθεια με το γονέα, κοινή και η επιτυχία. Και όταν ο γονέας αποφασίσει κάποια στιγμή να αποχωρήσει από τη διαδικασία, το παιδί εχει χάσει το δεκανίκι του.

Επιπλέον, η σχέση γονέα - παιδιού διαταράσσεται. Τα παιδιά ως ενήλικες δε θυμούνται όλες τις πληροφορίες με τις οποίες τους έχουν τροφοδοτήσει οι γονείς τους. Θυμούνται κυρίως το βλέμμα των γονέων τους : Απευθυνόταν σ' εκείνα με υπερηφάνεια, ικανοποίηση, επιβράβευση, εμπιστοσύνη ή με απογοήτευση, απόρριψη, θυμό,ντροπή; Μέσα από αυτό χτίζουν τη σχέση τους με τους γονείς τους, αλλά και την Αυτοεκτίμησή τους. Τα μάτια των γονέων είναι ο καθρέφτης τους : Αξίζω; Είμαι επαρκής; Μπορώ να επιτύχω; Με αγαπούν; Μπορώ να είμαι υπερήφανος για τον εαυτό μου;

Λαμβάνοντας υπ' όψιν τα παραπάνω, ας εστιάσουμε - ως γονείς και ως κοινωνία- σε αυτά που είναι πραγματικά σημαντικά. Ας αφουγκραστούμε τα παιδιά μας, ας κατανοήσουμε τις πραγματικές ανάγκες κι επιθυμίες τους, ας αναγνωρίσουμε και ας αποδεχτούμε τα δυνατά και αδύνατα σημεία τους και ας προσπαθήσουμε να τους προσφέρουμε αυτό που αποτελεί το πρωταρχικό ρόλο μας : να είναι χαρούμενα, να νιώθουν αγάπη, να γνωρίζουν και να εμπιστεύονται τον εαυτό τους. Πολλές ευχές; Ας είναι..Έρχονται Χριστούγεννα! Καλές γιορτές σε όλους!

Σωτηρία Κεχρή
Ψυχολόγος – Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Διευθύντρια ‘Λόγος & Γραφή’

Νέα σχολική χρονιά

Η νέα σχολική χρονιά ξεκίνησε και όλοι –μικροί και μεγάλοι- μπαίνουμε σε ρυθμούς ρουτίνας. Πρωταγωνιστές, φυσικά τα ‘’Πρωτάκια’’, ιδίως εκείνα του Δημοτικού που βιώνουν την πιο ‘σκληρή’ μετάβαση από την ανεμελιά του Νηπιαγωγείου στο κατώφλι του ‘μεγάλου σχολείου’. Κάθε μετάβαση, ακόμα και θετική, όπως μία προαγωγή ή ένας γάμος προκαλεί άγχος, πέρα από άλλα θετικά συναισθήματα. Η προσαρμογή από τη θερινή περίοδο στην πολύπλοκη σχολική ζωή, ακόμα και για τους πιο ευπροσάρμοστους (γονείς και) μαθητές εμπεριέχει ένα επίπεδο άγχους. Είναι η περίοδος που αρκετά παιδιά παρουσιάζουν σχολική άρνηση, άγχος αποχωρισμού ή βρίσκουν αφορμές να μην πάνε σχολείο, άλλα εκφράζουν μέσα από συμπτώματα, όπως ενούρηση ή συναισθηματικές εξάρσεις την δυσκολία τους να προσαρμοστούν.

Η στάση της οικογένειας είναι και στον τομέα αυτό κυρίαρχη, τόσο σε επίπεδο οργάνωσης, όσο και σε ψυχο-συναισθηματικό επίπεδο. Οι μαθητές καλό είναι να έχουν ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου, διατροφής και μελέτης κι ένα ξεκάθαρο εβδομαδιαίο πρόγραμμα δραστηριοτήτων. Επίσης, είναι σημαντικό, εξαρτάται όμως και από πρακτικούς παράγοντες, να διατηρούμε σταθερά την ώρα έναρξης, τον χώρο μελέτης, καθώς και το πρόσωπο που βοηθά το παιδί. Στόχος είναι πάντα η αυτονόμηση του παιδιού και η αξιοποίηση του γονέα για τις απορίες ή επεξηγήσεις. Ως προς τη μελέτη, συνοδεύουμε τα παιδιά στην Αη Δημοτικού και μειώνουμε σταδιακά τη συμμετοχή μας, αφουγκραζόμενοι πάντα τις δυνατότητες και τις ανάγκες του παιδιού. Η εστίασή μας είναι στην ολοκληρωμένη προσπάθεια και όχι απαραίτητα στο αποτέλεσμα, πόσω μάλλον στη βαθμολογία. Αν παρατηρούμε, ωστόσο, ότι συχνά η επίδοση δεν είναι ανάλογη της προσπάθειας ή ότι η διάρκεια που απαιτείται είναι πολύωρη, οφείλουμε να διερευνήσουμε τις αιτίες. Συζητάμε πρώτα με το παιδί κι έπειτα με τον εκπαιδευτικό, καθώς είναι πιθανό να υποβόσκουν συναισθηματικές ή μαθησιακές δυσκολίες, καθώς και δυσκολίες συγκέντρωσης.

Σχετικά με τους συναισθηματικούς παράγοντες, η σχολική επίδοση είναι ισχυρό αίτημα της ελληνικής κοινωνίας, γεγονός που εκφράζει την επιθυμία των γονέων να φροντίσουν την πρόοδο των παιδιών τους. Σε κάποιες περιπτώσεις , όμως, οι υπερβολικές προσδοκίες της οικογένειας, η πίεση για υψηλές μαθησιακές επιδόσεις αντανακλά τα δικά τους όνειρα που δεν εκπληρώθηκαν, τις δικές τους χαμένες ευκαιρίες είτε τη ανάγκη τους να προβληθούν και να δικαιωθούν μέσα από το παιδί . Σχετικά με τους συναισθηματικούς παράγοντες, η σχολική επίδοση είναι ισχυρό αίτημα της ελληνικής κοινωνίας, γεγονός που εκφράζει την επιθυμία των γονέων να φροντίσουν την πρόοδο των παιδιών τους. Σε κάποιες περιπτώσεις , όμως, οι υπερβολικές προσδοκίες της οικογένειας και η πίεση για υψηλές μαθησιακές επιδόσεις αντανακλούν τα δικά τους όνειρα που δεν εκπληρώθηκαν, τις δικές τους χαμένες ευκαιρίες είτε τη ανάγκη τους να προβληθούν και να δικαιωθούν μέσα από το παιδί .

Κάθε μαθητής, ουσιαστικά κάθε εγκέφαλος λειτουργεί διαφορετικά στο τι και πώς καταγράφει, επεξεργάζεται, κατανοεί και επικοινωνεί. Οι γονείς, μέσα από τη στάση τους, δείχνουν στα παιδιά τους τι είναι σημαντικό για εκείνους, διαμορφώνουν το συναίσθημα στην οικογένεια και ορίζουν το κλίμα ,τις περισσότερες φορές ασυνείδητα. Όταν , λοιπόν, ένας γονέας ξεπροβοδίζει το παιδί για το σχολείο λέγοντας ‘’ Να περάσεις όμορφα σήμερα’’, δίνει διαφορετικό μήνυμα από εκείνον που λέει ‘’Μην κάνεις κανένα λάθος, τα ξέρεις όλα!’’ ή ‘’Μην με καλέσει πάλι η κυρία! ‘’ ή ‘’Μη χαζεύεις την ώρα του μαθήματος’’. Όπως κι ένας γονέας που υποδέχεται το παιδί ρωτώντας ‘‘Είχες μία καλή μέρα στο σχολείο’’; δημιουργεί διαφορετικό κλίμα από κάποιον που θα τσεκάρει μέσα από την ερώτησή του τη διαγωγή ή την επίδοση του παιδιού. Ο γονέας αυτός πιθανόν θα χάσει την ευκαιρία να μοιραστεί το παιδί αυθόρμητα τις εμπειρίες του μαζί του. Κατά συνέπεια, δε θα μπορεί να είναι το βασικό πρόσωπο αναφοράς στο οποίο θα απευθυνθεί το παιδί ό,τι του συμβεί. Από την άλλη, θα τον ακούσει κανείς να παραπονιέται για την μυστικοπάθεια του παιδιού ή θα τον δει να το κατασκοπεύει και να εκμαιεύει μέσα από άλλες πηγές, για παράδειγμα, από ένα συμμαθητή τι πραγματικά συμβαίνει στο σχολείο.

Μία από τις πιο σημαντικές αξίες που έχουν να μεταδώσουν οι γονείς στα παιδιά τους είναι η υπευθυνότητα και η συνέπεια και αυτό θα το κάνουν μέσα από το δικό τους παράδειγμα και μέσα από την ενθάρρυνση και την κινητοποίηση, όχι μέσα από πίεση και ένταση. Η διαμόρφωση μίας σχέσης εμπιστοσύνης, η ικανότητα ποιοτικής ακρόασης και ουσιαστικής επικοινωνίας, ο σεβασμός στην προσωπικότητα, στη διαφορετικότητα, στις δεξιότητες, αλλά και στις δυσκολίες κάθε παιδιού είναι απαραίτητα συστατικά μίας ουσιαστικής σχέσης. Η αναζήτηση του γονέα να ανακαλύψει τον άνθρωπο που διαμορφώνεται μπροστά στα μάτια του και να του μεταδώσει τις αξίες του είναι συνεχής και συγκινητική, αν συνειδητοποιήσει κανείς την ευθύνη και τη χαρά αυτού του σπουδαίου ρόλου…
Καλή σχολική χρονιά σε όλους, μικρούς και μεγάλους!

Θεωρία της Προσκόλλησης: η εφαρμογή της στη Σύγχρονη Οικογένεια.

Ο Βρετανός ψυχίατρος John Bowlby γεννήθηκε το 1907 και ήταν μέλος μίας οικογένειας που ανήκε σε υψηλή κοινωνική τάξη. Οι γονείς του ανέθεσαν την ανατροφή του σε γκουβερνάντες , του επέτρεψαν να τρώει στο ίδιο τραπέζι μαζί τους μετά τα 12 έτη και τον έστειλαν εσώκλειστο σε σχολείο, προκειμένου να του εξασφαλίσουν την ανώτερη δυνατή μόρφωση. Με αυτό το ιστορικό που δε θυμίζει σε τίποτα την κλασσική ελληνική οικογένεια (!), ο  Bowlby αργότερα ανέπτυξε τη θεωρία του συναισθηματικού δεσμού (Θεωρία Προσκόλλησης, Attachment). 

Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, η ποιότητα του δεσμού με αγαπημένα πρόσωπα, κυρίως με το πρώτο πρόσωπο που επικοινωνεί το βρέφος, συνήθως τη μητέρα, από τους 6 πρώτους μήνες έως τα 3 χρόνια , είναι εκείνη που καθορίζει σε ένα βαθμό τόσο την προσωπικότητα του ενήλικου ατόμου, όσο και τα πρότυπα συναλλαγής με τους άλλους ανθρώπους που θα υιοθετήσει ως ενήλικας. Ένας άνθρωπος, δηλαδή , που έχει αναγκαστεί για κοινωνικούς λόγους να μεγαλώσει σε απόσταση από τους γονείς του έρχεται να επισημάνει τη σημασία της κοντινής συναισθηματικής σχέσης, της σχέσης που εμπνέει ασφάλεια και αίσθηση του 'ανήκειν', σε αντιπαράθεση μα τα υλικά αγαθά και την κοινωνικο-οικονομική κατάσταση της οικογένειας.  Ο ίδιος έχοντας δουλέψει με παραβατικούς εφήβους κατέληξε πως 'πίσω από τη μάσκα της αδιαφορίας υπάρχει απέραντη δυστυχία και πίσω από τη φαινομενική αναισθησία, υπάρχει απόγνωση', αποδίδοντας έτσι την παραβατικότητα σε συναισθηματική αποστέρηση.

Όταν δουλεύουμε με οικογένειες ή ζευγάρια, τα μέλη τους συχνά αφιερώνουν πολύτιμο χρόνο να εξιστορούν τα περιστατικά που τους έφεραν σε διένεξη, έχουν αγωνία να επιβεβαιώσει ο θεραπευτής 'ποιος έχει δίκιο' και 'ποιος φταίει', να αποδείξουν ότι έχουν αδικηθεί. Αφιερώνουν μέρος της συνεδρίας για να περιγράψουν τα δυσλειτουργικά σχήματα που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά και να επιβεβαιώσουν το αδιέξοδό τους.  Ο θεραπευτής μπορεί να προχωρήσει στην επεξεργασία και ανάλυση αυτών των συγκρούσεων, μπορεί ωστόσο, να  εστιάσει την προσοχή του στο πόσο ασφαλή αισθάνονται τα μέλη της οικογένειας μέσα σε αυτό που έχουν χτίσει και πόση εμπιστοσύνη έχουν ότι οι άλλοι είναι συναισθηματικά συνδεδεμένοι μαζί τους, ακόμα και τη στιγμή των μεγάλων συγκρούσεων. Όλοι μαζί καλούνται να διερευνήσουν αν τελικά η αίσθηση μοναξιάς ή απόρριψης είναι που δημιουργούν το πρόβλημα και την ανάγκη δικαίωσης.

Το σημαντικό, λοιπόν, δεν είναι αυτό που χωρίζει τα μέλη της οικογένειας, αλλά αυτό που τα ενώνει. Σύμφωνα με τη 'θεωρία του συναισθηματικού δεσμού' και αξιοποιώντας την σε ενήλικες, ζευγάρια και οικογένειες τόσο τα παιδιά, όσο και οι ενήλικες έχουν απόλυτη ανάγκη για ασφαλή, συνεχή, συναισθηματική και σωματική εγγύτητα. Ακόμα και στους ρυθμούς της σύγχρονης ζωής και στις απαιτητικές συνθήκες που διανύουμε, το σημαντικό παραμένει η σχέση μας με τους δικούς μας ανθρώπους και κυρίως τα μέλη της οικογένειάς μας. Αυτή είναι η ποιότητα στη δική μας ζωή, αλλά και η 'υποχρέωση' μας απέναντι στα παιδιά μας.

Σωτηρία Κεχρή
Ψυχολόγος – Οικογενειακή Θεραπεύτρια

Διευθύντρια ‘Λόγος & Γραφή’

Δυσκολίες συμπεριφοράς στην οικογένεια και το σχολείο

Συχνά, μας επισκέπτονται οικογένειες που αντιμετωπίζουν προβλήματα συμπεριφοράς με τα παιδιά τους : ανυπακοή, αντιδραστικότητα, εκρήξεις οργής και άρνηση σε κανόνες.
Τέτοιου είδους συμπεριφορές χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Κατ’ αρχάς, εξετάζουμε αν οι δυσλειτουργικές συμπεριφορές είναι γενικευμένες στα διαφορετικά περιβάλλοντα του παιδιού ή αν είναι μεμονωμένες σε ένα περιβάλλον. Κυρίως, εξετάζουμε τη συμπεριφορά του παιδιού στην οικογένεια και το σχολείο. Αν οι δυσκολίες είναι γενικευμένες, παροτρύνουμε για συμβουλευτική τους γονείς και για διάγνωση το παιδί, καθώς μπορεί να δυσκολεύεται να ελέγξει τη συμπεριφορά και τα συναισθήματά του λόγω κάποιας εγγενούς δυσκολίας (π.χ ΔΕΠ-Υ, Υπερκινητικότητα, άλλες αναπτυξιακές διαταραχές) ή λόγω κάποιων συναισθηματικών δυσκολιών (συγκρουσιακό περιβάλλον στο σπίτι, σχολικός εκφοβισμός, διαζύγιο γονέων , χαμηλή αυτοεκτίμηση κλπ).

Σε περίπτωση που οι ‘δύσκολες’ συμπεριφορές εντοπίζονται κυρίως στο οικογενειακό περιβάλλον, θα πρέπει να αναζητήσουμε εκεί τα αίτια. Γενικά, όσο σημαντική είναι η συναισθηματική ασφάλεια μέσα στην οικογένεια, σχεδόν τόσο σημαντική είναι η θέσπιση ορίων, δίκαιων και κατανοητών από τα παιδιά.

Υπάρχουν τρεις γενικές κατηγορίες σχετικά με τους κανόνες που θέτουν οι οικογένειες :

1) Οικογένειες που δεν καταφέρνουν να θέσουν σαφή και ξεκάθαρα όρια: στις περιπτώσεις αυτές οι κανόνες δεν είναι κατανοητοί από τα παιδιά, δεν είναι σταθεροί :τη μία ημέρα ο γονέας θεωρεί μη αποδεκτή μία συμπεριφορά, την επόμενη είναι ανεκτικός σε αυτή η συμπεριφορά, αλλά επικρίνει μία άλλη, ουσιαστικά ανάλογα με τη δική του κούραση ή διάθεσή. Επίσης, οι κανόνες εδώ δεν τηρούνται, εκτοξεύονται μόνο ως απειλές και δεν εφαρμόζονται, άρα οι γονείς αυτο-ακυρώνονται.

2) Οικογένειες με άκαμπτα και ανελαστικά όρια : Οι κανόνες εδώ είτε είναι χαοτικοί, είτε άκαμπτοι :δε λαμβάνουν δηλαδή υπ’ όψιν τις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών, ανάλογα με την ηλικία τους, την αναπτυξιακή φάση που βρίσκονται ή τη συγκεκριμένη συνθήκη, είναι αυστηροί. Επίσης, δεν είναι δίκαιοι (βάζω έναν κανόνα με βάση τις δικές μου ανάγκες και όχι τη διαπαιδαγώγηση του παιδιού, αδικώ ένα παιδί σε σχέση με τα αδέρφια του ή παρερμηνεύω τη συμπεριφορά του).

- Οι οικογένειες των δύο αυτών κατηγοριών δημιουργούν ένα ανασφαλές συναισθηματικά περιβάλλον για τα παιδιά τους, στο οποίο αισθάνονται αδικία, μοναξιά, ανασφάλεια και είναι πιθανό να λειτουργήσουν είτε με εσωστρέφεια, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αναστολή, είτε με αντιδραστικότητα, ανυπακοή, εκρήξεις οργής.

3) Η τρίτη κατηγορία αποτελείται από οικογένειες που θέτουν σαφείς και αναγνωρισμένους κανόνες, ξεκάθαρα όρια και έχουν σταθερή στάση απέναντι στο παιδί, με κοινή στάση των δύο γονέων στις αποδεκτές και μη αποδεκτές συμπεριφορές. Όλα αυτά σε ένα κλίμα συναισθηματικής σταθερότητας και ασφάλειας. Στις οικογένειες αυτές τα παιδιά αποκτούν καλή αυτοεκτίμηση, ηθικές αξίες, αίσθηση σταθερότητας και ασφάλειας και τείνουν να δημιουργούν ποιοτικές σχέσεις.


Σωτηρία Κεχρή
Ψυχολόγος- Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Διευθύντρια ‘Λόγος & Γραφή’

Δεξιότητες των νηπίων

Καλωσορίζοντας τα Χριστούγεννα, φτάνουμε σχεδόν στο πέρας του πρώτου τριμήνου της σχολικής χρονιάς. Η περίοδος αυτή αποτελεί ακόμα μία περίοδο προσαρμογής για πολλά παιδιά, κυρίως για εκείνα που έχουν μόλις εισαχθεί σε νέα σχολική βαθμίδα. Τα νηπιάκια μας έχουν ακόμα την πολυτέλεια να απολαμβάνουν κυρίως το παιχνίδι, την κοινωνικοποίηση και τη συναισθηματική τους εκπαίδευση, 'υλικά' που είναι απαραίτητα για την ψυχο-συναισθηματική τους ανάπτυξη.

Να δούμε όμως ποιες δεξιότητες είναι καλό να αποκτήσουν τη φετινή σχολική περίοδο τα παιδιά του νηπίου, ώστε να είναι ομαλή η ένταξή τους στο Δημοτικό.

Σύμφωνα με τα ηλικιακά ορόσημα, τους στόχους δηλαδή που ένα παιδί πρέπει να έχει κατακτήσει ανάλογα με την ηλικία του, ένα παιδί νηπίου είναι σε θέση πλέον να ακούσει προσεκτικά μία ιστορία και να απαντήσει σε ερωτήσεις κατανόησης, όπως και να αφηγηθεί το ίδιο μία εμπειρία του, ένα παραμύθι ή μία φανταστική ιστορία με επαρκή δομή στις προτάσεις του και ακολουθώντας χρονική ακολουθία κατά την περιγραφή των γεγονότων. Επίσης, γνωρίζει τις ημέρες της εβδομάδας, λέει τραγούδια ή ποιήματα , κάνει ερωτήσεις εκφράζοντας ενδιαφέρον για τη λειτουργία των αντικειμένων και τον κόσμο γύρω του και διαθέτει επαρκές λεξιλόγιο για να επικοινωνήσει ποιοτικά τόσο με ένα παιδί, όσο και με έναν ενήλικα. Τέλος, είναι απαραίτητο να ολοκληρώσει τη φωνολογία, την ικανότητα δηλαδή να προφέρει 'καθαρά' όλα τα φωνήματα, όλους τους ήχους της γλώσσας. Η ορθή άρθρωση όλων των φωνημάτων είναι σημαντικό να ολοκληρωθεί πριν την ένταξη του παιδιού στο Δημοτικό, τόσο για συναισθηματικούς λόγους (για την αποφυγή έκθεσης από συμμαθητές ή διστακτικότητα του παιδιού να μιλήσει στην τάξη), όσο και για λόγους μάθησης : ένα παιδί που μαθαίνει να γράφει, ουσιαστικά εκφωνεί και γράφει αυτό που ακούει. Είναι πιθανό, λοιπόν, προφέροντάς την παραποιημένα, να τη γράφει λανθασμένα.

Σε επίπεδο κινητικότητας, είναι σημαντικό ένα παιδί να είναι σε θέση να κάνει κουτσό, να κλωτσά μπάλα, να κόβει με ψαλίδι, να γράφει το όνομά του, καθώς να αρχίζει να αντιγράφει γραμματικά σύμβολα και αριθμούς. Επίσης, είναι σε θέση να ντύνεται μόνο του και να διατηρεί την προσοχή του έως ότου ολοκληρώσει τη δραστηριότητα ή να παίζει επιτραπέζια παιχνίδια, ακολουθώντας τη σειρά του και διαχειριζόμενο με επιτυχία την ήττα ή τη νίκη. Σε περίπτωση που το παιδί δυσκολεύεται να αντεπεξέλθει σε κάποιους από τους παραπάνω στόχους, είναι σημαντικό η οικογένεια να απευθυνθεί στη νηπιαγωγό και αν κριθεί απαραίτητο, σε ειδικό , ώστε να διερευνηθεί αν είναι απαραίτητη η ενσωμάτωση σε ειδικό θεραπευτικό πρόγραμμα. Οι γιορτές αποτελούν πάντα μία ευκαιρία να βρεθούμε κοντά με τα αγαπημένα μας πρόσωπα..

Καλές γιορτές σε όλους, με Υγεία, Αγάπη, Χαρά...

Άρθρο για τα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας

Από τη μία, το πρόσφατο φαινόμενο της ‘Γαλάζιας Φάλαινας’, του παρανοϊκού αυτού ΄παιχνιδιού’ που έχει οδηγήσει πολλούς νέους σε αυτοτραυματισμό, ακόμα και σε αυτοκτονία, προκειμένου να φέρουν εις πέρας τις δοκιμασίες που ένας άγνωστος τους υποβάλλει , από την άλλη, δεκάδες έφηβοι που έχουν ανατραφεί σε ‘ανεπτυγμένες’ δυτικές κοινωνίες, εγκαταλείπουν τις οικογένειές τους για να πολεμήσουν στο πλευρό των τζιχαντιστών και να γίνουν υποχείριά τους. Μπορούμε να συνδέσουμε αυτές τις φαινομενικά ακατανόητες συμπεριφορές με την εφηβεία;

Ο έφηβος έχει να αντιμετωπίσει αλλαγές που συμβαίνουν σε βιοσωματικό, γνωστικό, συναισθηματικό και κοινωνικό επίπεδο. Η τάση του εφήβου να εναντιώνεται στους γονείς και να αμφισβητεί εκείνους και οποιαδήποτε ‘αυθεντία’ , όπως και να απορρίπτει την κοινωνική κατάσταση και τις συνθήκες ζωής ως άδικες και μη αποδεκτές αποτελούν χαρακτηριστικό της ηλικίας αυτής και μπορούν να αποτελούν γόνιμους προβληματισμούς όταν οδηγούν σε νέα θεωρητικά μοντέλα ζωής, σε σκέψεις σχετικά με κοινωνικά, πολιτικά θέματα και θέματα που αφορούν στο άτομο και τα δικαιώματά του.

Η τάση του για ανεξαρτητοποίηση από την οικογένεια και τους σημαντικούς ενηλίκους είναι επίσης απαραίτητο στοιχείο που θα οδηγήσει στην αυτονόμησή του ως ενήλικα και στην κατάκτηση των επόμενων σταδίων της ζωής. Ωστόσο, η ταυτόχρονη ανάγκη του να αισθάνεται ότι ανήκει σε μία ομάδα (συνήθως) συνομηλίκων καθορίζει σε ένα σημαντικό βαθμό τη συμπεριφορά του και τις επιλογές του. Μάλιστα, ο έφηβος κινδυνεύει να ακολουθεί υποτακτικά μία ομάδα, να υιοθετεί τον κώδικα επικοινωνίας, τις συμπεριφορές της και να δεσμεύεται σε ρόλους που έχουν υποδειχθεί από άλλους. Η ανάγκη αυτή του εφήβου είναι τόσο έντονη που συμβαίνει να υιοθετούνται ακόμα και πρότυπα συμπεριφοράς που είναι αντίθετα με το σύστημα αξιών που είχε έως τότε . Οι ίδιοι έφηβοι που αμφισβητούν τους γονείς, πιθανώς εξιδανικεύουν και ακολουθούν άλλα άτομα με τα οποία δεν έχουν συναισθηματικούς δεσμούς , τους υπόσχονται όμως ένα απώτερο νόημα ζωής, εμπνέουν δύναμη και τους χειραγωγούν.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της εφηβείας είναι ο ’προσωπικός μύθος’. Οι έφηβοι , στα πλαίσια του γνωστικού εγωκεντρισμού, έχουν την τάση να πιστεύουν ότι τα βιώματά τους είναι ανεπανάληπτα, μοναδικά. Για παράδειγμα, όταν έχουν ερωτευτεί, θεωρούν ότι κανείς άλλος δεν έχει νιώσει έτσι, ότι ζουν κάτι μοναδικό. Αντίστοιχα, όταν αισθάνονται απελπισία, πιστεύουν ότι μόνο οι ίδιοι έχουν αυτό το συναίσθημα, ότι κανείς δεν τους καταλαβαίνει και κανείς δε μπορεί να βοηθήσει. Συχνά, νιώθουν ότι είναι μόνοι και ότι δεν υπάρχει διέξοδος. Βουλιάζουν στην απόγνωση, τη μοναξιά και απομακρύνονται από τους ανθρώπους που τους αγαπούν πραγματικά. Τότε, είναι πιθανό να γίνουν έρμαια κακόβουλων ατόμων ή παραβατικών ομάδων που στόχο έχουν να τους χειραγωγήσουν.

Επιπλέον, πέρα από την αυτονόμηση, το σύστημα αξιών είναι εκείνο που καθορίζει σε σημαντικό βαθμό τη διαμόρφωση της ταυτότητας, το πιο απαιτητικό δηλαδή αίτημα της εφηβείας. Η τάση του εφήβου να αμφισβητεί ό,τι ‘γονεΪκό , τον κάνει να απομακρύνεται από το οικογενειακό αξιακό σύστημα και να το περιφρονεί. Το ριψοκίνδυνο της ηλικίας, η ανάγκη για πρόκληση, για ένταση ή συγκίνηση, η αποστροφή στον έλεγχο των παρορμήσεων οδηγούν τους εφήβους σε αποκλίνουσες ομάδες ή συμπεριφορές που αλλοιώνουν τις αξίες τους.

Τέλος, η πολυπλοκότητα της σύγχρονης εποχής , η άμεση πρόσβαση στον τεράστιο όγκο πληροφοριών μέσω του διαδικτύου, η ασάφεια και η ποικιλία στους σύγχρονους ρόλους ,η παγκοσμιοποίηση, η ανεργία δυσχεραίνουν το έργο του εφήβου που είναι ο καθορισμός του ρόλου του στην κοινωνία. Η αυτογνωσία και η αυτοεκτίμηση, στόχοι ουσιαστικά μίας ολόκληρης ζωής, δεν έχουν επιτευχθεί ακόμα στην εφηβεία. Ο έφηβος ενώ προσπαθεί να κατανοήσει τον εαυτό του στο παρόν, φαντάζεται το μέλλον και προσπαθεί να διαμορφώσει τον (κοινωνικό) ρόλο του, χωρίς ουσιαστικά να έχει διαμορφώσει μία σαφή εσωτερική εικόνα για τον εαυτό του. Έτσι, είτε αισθάνεται αβοήθητος και ευάλωτος, είτε καταφεύγει σε μία περιθωριακή ομάδα που την υπηρετεί υποτακτικά, προκειμένου να αισθανθεί σημαντικός.

Φυσικά , τα παραπάνω δε λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους εφήβους. Εδώ, παίζουν ρόλο πολλοί παράγοντες, όπως τα βιώματα του κάθε εφήβου από τη βρεφική του ηλικία, το οικογενειακό του σύστημα και ο τρόπος επικοινωνίας μέσα σε αυτό, κοινωνικοί παράγοντες, οι δεξιότητες και το δυναμικό του, τραυματικά γεγονότα κλπ. Η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των παιδιών, μέσα από την ενθάρρυνση, την αποδοχή και την επιβράβευση, η εμπιστοσύνη και η καλή επικοινωνία με τα παιδιά , το θετικό κλίμα μέσα στην οικογένεια , η νοηματοδότηση της ζωής και η ενημέρωση για τους κινδύνους είναι τα βασικά βήματα για τη διαμόρφωση υγιών προσωπικοτήτων και συγκροτημένων, ικανοποιημένων ενηλίκων.

Αυτισμός και Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές

Ο όρος Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) χρησιμοποιείται για να περιγράψει άτομα που έχουν μία μορφή Αυτισμού.

Πρόκειται για μια αναπτυξιακή διαταραχή, η εμφάνισή της οποίας στα αγόρια είναι τέσσερις φορές πιθανότερη από ότι στα κορίτσια. Κάθε άτομο με ΔΑΦ παρουσιάζει διαφορετικό προφίλ με δυνατά και αδύνατα σημεία και διαφορετικές συμπεριφορές.

Δε συνδέεται με παθητικότητα ή ψυχρή στάση των γονέων, όπως είχε υποστηριχθεί στο παρελθόν και είχε ενοχοποιήσει πολλούς γονείς. Φαίνεται ότι υπάρχει γενετική βάση, πιθανότατα οφείλεται σε διαφορετικότητα στον εγκέφαλο, ωστόσο πολλές έρευνες έχουν καταλήξει σε πολλά πορίσματα, ώστε δεν έχει ξεκάθαρα συνδεθεί με κάποιο συγκεκριμένο γονίδιο ή κάποια ορμόνη σε όλες τις περιπτώσεις.


Εκπαίδευση Γονέων Πρόγραμμα CYGNET

Έχει παρατηρηθεί ότι τα ποσοστά των ΔΑΦ έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Αυτό πιθανώς οφείλεται αφενός στην ευαισθητοποίηση των γονέων και των εκπαιδευτικών που έγκαιρα εντοπίζουν τη διαφορετικότητα, αφετέρου στη διεύρυνση του φάσματος από τους ειδικούς, στο οποίο πλέον συμπεριλαμβάνονται ο Αυτισμός, το Σύνδρομο Asperger και ο Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας.

Σύμφωνα με την πρόσφατα αναθεωρημένη έκδοση του διαγνωστικού εγχειριδίου DSM-5 οι ΔΑΦ ελέγχονται με βάση τη σοβαρότητα και το είδος των συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα, λοιπόν, των ατόμων με ΔΑΦ συνίστανται σε δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία, στην παρουσία επαναληπτικών, στερεοτυπικών συμπεριφορών και ενδιαφερόντων καθώς και σε αισθητηριακές δυσκολίες.

Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων είναι εκείνη που καθορίζει το προφίλ κάθε ατόμου. Η εικόνα του διαρκώς αποσυρμένου παιδιού που αποφεύγει κάθε κοινωνική επαφή σε καμία περίπτωση δεν αντιπροσωπεύει όλα τα άτομα με ΔΑΦ. Είναι πολύ πιθανό στο περιβάλλον μας να υπάρχουν άτομα με ήπια συμπτώματα αυτιστικού φάσματος, την παρουσία των οποίων δεν έχουμε καν υποψιαστεί.

Οι δυσκολίες γενικά εντοπίζονται στις κοινωνικές σχέσεις μέσα από αποσυρμένη, παθητική, ιδιόρρυθμη ή πολύ τυπική συμπεριφορά, δυσκολία στην ενσυναίσθηση, δηλαδή στο να μπορεί κανείς να μπει στη θέση του άλλου, αναστάτωση με την αλλαγή στη ρουτίνα, δυσκολία στην αναπτυξη φαντασίας, εξαιρετική μνήμη, αισθητηριακές δυσκολίες.

Είναι εύκολο να διαπιστώσει κανές ότι οι γονείς που έρχονται αντιμέτωποι με τη διάγνωση του Αυτισμού βιώνουν ταυτόχρονα ποικίλα συναισθήματα: έκπληξη, θλίψη, ενοχές, δυσπιστία, ανακούφιση - επιβεβαίωση, κατάθλιψη. Η στήριξη κι ενημέρωση των γονέων σχετικά με τη φύση και την έκταση των δυσκολιών και δεξιοτήτων του παιδιού τους, η διαχείριση των δικών τους συναισθημάτων και η συμβουλευτική σε βασικά καθημερινά θέματα που αφορούν τη ζωή των παιδιών και

την πρόοδο τους κρίνεται απαραίτητη. Βασικός στόχος είναι οι γονείς να εμπιστευτούν τον εαυτό τους στην ικανότητά τους να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τις ανάγκες των παιδιών τους, ώστε να επικοινωνήσουν και να σχετισθούν αυθεντικά μαζί τους.

Τις ανάγκες αυτές των γονέων έρχεται να καλύψει το πρόγραμμα CYGNET, ένα εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για να ενημερώσει τους γονείς τι είναι ο Αυτισμός, ποιες είναι οι δυσκολίες και οι δεξιότητες των παιδιών τους, να τους βοηθήσει να κατανοήσουν τη συμπεριφορα των παιδιών τους και να τη διαχειριστούν. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται από πιστοποιημένους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, οι συναντήσεις είναι 6 ή 7 στον αριθμό , με συχνότητα περίπου μία ανά μήνα και οι ομάδες είναι από οκταμελείς έως δωδεκαμελείς. Το πρόγραμμα CYGNET παρουσιάζεται στο 'Λόγος & Γραφή' και οι εγγραφές ξεκινούν στην 1η Σεπτεμβρίου. Παράλληλα, έχει προγραμματιστεί η διοργάνωση σεμιναρίων για επαιδευτικούς , με βάση τοπρόγραμμα CYGNET. Στόχος των δράσεων αυτών είναι να κατανοήσουμε εμείς τα παιδιά με Αυτισμό, αντί να ζητάμε διαρκώς από εκείνα να προσαρμοστούν στον κόσμο όπως τον έχουμε ορίσει. Όπως έχει καταλήξει ο Tony Attwood , έχοντας δουλέψει πάρα πολλά χρόνια με άτομα με ΔΑΦ :'Βλέπω τα άτομα με Αυτισμό σαν ζωηρόχρωμες πινελιές στον καμβά της ζωής'. Ας τα γνωρίσουμε, λοιπόν , καλύτερα και ας τους επιτρέψουμε να μας εμπλουτίσουν...

Βιβλιογραφία : CYGNET PROGRAMME