Οικογενειακή θεραπεία

Η Οικογενειακή θεραπεία προσεγγίζει το σύμπτωμα ενός ατόμου μέσα από το πρίσμα της οικογένειας. Σύμφωνα με αυτή, η οικογένεια διέπεται από τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες του συστήματος : α)''αποτελεί ένα σύμπλεγμα αλληλοεπηρεαζόμενων και αλληλοεξαρτημένων ατόμων. β) κάθε αλλαγή σε κάποιο άτομο της οικογένειας επιφέρει αλλαγές σε ολόκληρη την οικογένεια, γ) το οικογενειακό σύστημα δεν είναι απλώς το άθροισμα των μερών του , αλλά μια οργανική ενότητα που διαφέρει ποιοτικά από τα επιμέρους άτομα που την απαρτίζουν''(Bateson, 1972).

Μία βασική ιδιότητα του συστήματος που διέπει τις οικογένειες είναι η ομοιόσταση, σύμφωνα με την οποία το σύστημα έχει την τάση να διατηρεί τη σταθερότητά του είτε είναι λειτουργικό, είτε δυσλειτουργικό , προκειμένου να διατηρήσει την 'ισορροπία' του. Το φαινόμενο αυτό είναι οικείο σε πολλές -αν όχι σε όλες- τις οικογένειες, καθώς είναι πιθανό να συγκρούονται για τον ίδιο λόγο, με τον ίδιο τρόπο για πολλά χρόνια, χωρίς να διαφοροποιούνται, χωρίς να κάνουν αλλαγές, ανεξάρτητα από το πόσο δυσφορούν.

Το σύμπτωμα στην οικογενειακή θεραπεία το εκφράζει το ένα μέλος , ωστόσο, αφορά σε όλο το σύστημα, είναι το 'βότσαλο που έρχεται να ταράξει τα λιμναζοντα νερά'. Ο θεραπευτής θα νοηματοδοτήσει την παρουσία του συμπτώματος που ουσιαστικά αποτελεί έναν 'συναγερμό' που εκφράζει ότι κάτι (όχι όμως κάποιος) φταίει. Είτε πρόκειται για την κατάθλιψη του πατέρα, τις κρίσεις πανικού της μητέρας, το άγχος ,τις φοβίες, την επιθετικότητα ενός παιδιού στο σχολείο, τη νυχτερινή ενούρηση ο οικογενειακός θεραπευτής θα διερευνήσει τα δυναμικά της οικογένειας, τους ρόλους που έχουν ανατεθεί στο κάθε μέλος της, την ποιότητα και τον τρόπο της επικοινωνίας, καθώς και την ποιότητα του συναισθηματικού δεσμού που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στα μέλη της.

Τα παιδιά συχνά αναλαμβάνουν ρόλους που τους έχουν ανατεθεί απο το γονεικό σύστημα, όπως να επιτύχουν στόχους που δεν εκπλήρωσαν οι γονείς τους ως παιδιά (παιδί -εκπρόσωπος), να φροντίσουν και να υπερασπιστούν αδύναμους γονείς (παιδί -υπεργονέας), να ενώσουν αποστασιοποιημένους γονείς τραβώντας δυσλειτουργικά την προσοχη τους (παιδί - παραβάτης), να συμφιλιώσουν γονείς που βρίσκονται σε σύγκρουση (ειρηνοποιός), να διασκεδάσουν θλιμμένους γονείς (διασκεδαστής, ανέμελος), να είναι εξαρτημένα και αδύναμα ώστε να δίνουν νόημα ζωής στους γονείς τους (υπερπροστατευμένο παιδί ) και άλλους ρόλους που δίνουν την ψευδαίσθηση της ευτυχίας.

Να σημειώσουμε, όμως εδώ ότι κανένα παιδί δεν είναι υπεύθυνο και δε μπορεί να ευτυχήσει τους γονείς του, παρά μόνο μέσα από τη δική του επιτυχημένη πορεία στη ζωή, μέσα από τη δική του χαρά και πρόοδο. Αυτό που μπορεί, όμως, κάποιος να επιτύχει είναι ,ως ενήλικας πλέον, να ευτυχήσει το/τη σύζυγό του και μέσα από αυτό είναι πιο πιθανό να προκύψουν πιο ευτυχισμένα παιδιά...


Σωτηρία Κεχρή
Ψυχολόγος – Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Διευθύντρια ‘Λόγος & Γραφή’